Wat gebeurt er in hemelsnaam met de inflatie?

Al in 2008 had ik het aan de stok met enkele academische economen die vonden dat de ECB de rente moest verhogen om de inflatiedreiging in te tomen. Dat leek mij een heel slecht idee. De ECB luisterde niet naar mij, wel naar hen en verhoogde de rente. Dat wil zeggen, tijdelijk, want niet veel later ging het in een sneltreinvaartje naar beneden met de rente. In 2011 deden dezelfde academen en ik het nog eens gezelligjes over met moddergooien in de media. Opnieuw volgde de ECB de academen en werd de rente in twee stappen verhoogd. Voor het einde van dat jaar was die vergissing echter weer ongedaan gemaakt, duwde de ECB een slordige EUR 1000 mrd (bruto) aan liquiditeitssteun het financiële systeem in en in 2012 werd de rente zelfs nog een stapje verder verlaagd. Deze week valt er opnieuw ECB actie te verwachten.

Van diverse kanten wordt er al langer op gewezen dat ‘gelddrukken’ tot inflatie en zelfs hyperinflatie zal leiden. Inmiddels staat de officiële rente in de veel belangrijke landen ongekend lang op een zeer laag niveau en ‘drukken’ centrale banken inmiddels al een jaar of vijf geld. Als de inflatie-paniek-verhalen zouden kloppen, dan hadden we nu inmiddels wel eens iets een stijging van de inflatie mogen zien. Niets van dat alles. OK, in ons eigen land heeft de regering de BTW verhoogd en is de inflatie nog bijna 3%. Maar de eurozone inflatie is inmiddels gedaald tot 1,2%, de kerninflatie bedraagt zelfs momenteel niet meer dan 1,0%. In de VS bedraagt de inflatie momenteel ook slechts 1,5%.

De economen die ons inflatieangst hebben proberen aan te praten hebben duidelijk geen gelijk gekregen.  Toegegeven, nog niet. Vaak betogen zij dat de geschiedenis laat zien dat gelddrukken door overheden de inflatie fors aanwakkert. Kennelijk zien ze iets over het hoofd. Ik vermoed dat het belangrijkste is dat ze onvoldoende naar de omstandigheden kijken. Historische verhalen van overheden die oorlogen probeerden te financieren door meer geld in omloop te brengen, vergelijken zich slecht met de huidige situatie. In die oorlogssituaties probeerden overheden een groter deel van de productie van de economie naar zich toe te halen om die aan te wenden voor hun oorlog. Dat gebeurde vaak in redelijk of zelfs goed draaiende economieën, waardoor de acties van de overheden de economie feitelijk over de kling joeg. Ook vergelijkingen met Zimbabwe gaan natuurlijk niet op. De Zimbabwanen hebben eerst hun productiecapaciteit de vernieling in geholpen door ongekend slecht economisch beleid en toen iedereen honger kreeg, gereageerd met gelddrukken. Tja, typisch een voorbeeld van ‘too much money chasing non-existing goods‘.

Al jaren groeit de economie van de eurozone niet, nauwelijks of krimpt deze. Er is inmiddels veel overcapaciteit, zelfs als er capaciteit gesloten is.  Bovendien lijkt het wel dat centrale banken geld drukken, maar in de praktijk blijkt dat nog niet mee te vallen. De brede geldgroei in de eurozone bedraagt niet meer dan ca. 2%. De Amerikaanse centrale bank, de Fed,  is veel agressiever opgetreden dan de ECB. Zij is erin geslaagd de geldgroei wel op te jagen. Eind 2011 en begin 2012 was de groei van M2 in de VS zelfs even boven 10%. Maar inmiddels is die groei weer dalend. Ze bedraagt inmiddels nog slechts 6,8% jaar-op-jaar. En als naar kortere periodes wordt gekeken, mag je verwachten dat het groeicijfer verder gaat terugvallen. Dit alles komt natuurlijk doordat het financiële systeem nog altijd beschadigd is, zeker in Europa.

Nee, geloof mij nu maar, inflatie hoeven we voorlopig echt niet te vrezen. Sterker nog, op veel plaatsen in de wereld daalt de inflatie momenteel snel. Door diverse factoren is de opmars van grondstofprijzen gestuit en de lonen stijgen natuurlijk niet bij de huidige werkloosheid. Waar zou er dan inflatie vandaan moeten komen?

De dalende inflatie van de laatste tijd biedt wel grote voordelen. Allereerst geeft het ruimte aan centrale banken heel agressief te zijn, te worden of te blijven. Verder is terugvallende inflatie goed voor onze koopkracht waardoor de bestedingen in reële termen kunnen worden ondersteund. We komen in een fase die je misschien een ‘sweet spot‘ zou kunnen noemen.  De dalende inflatie geeft ons wat steun zonder dat een nare deflatie direct op de loer ligt.

Hopelijk begrijpt de ECB dit inmiddels en is men bereid meer gas te geven. Forza Mario

 

Reacties mogen naar abn.amro.group.economics@nl.abnamro.com