Verwachte overwinning van Obama, maar risicovolle beleggingen onderuit

Hoewel de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen bepaald geen verrassing was, daalden de koersen van de risicovollere beleggingen fors. Ons standpunt dat het met de wereldeconomie weer lichtjes bergop gaat, wordt weerspiegeld in de vorige week gepubliceerde cijfers. Verder constateren wij een opmerkelijke divergentie op twee gebieden. Hoe de wereldeconomie zich ontwikkelt, hangt op dit moment vooral af van de fiscal cliff in de VS en van de vraag of de eurocrisis beheersbaar blijft. Het nieuwe Nederlandse kabinet, dat het vertrouwen had moeten herstellen, heeft juist precies het tegendeel bereikt. Sommige voorgestelde maatregelen hebben onvoorziene en ongewenste gevolgen en moeten mogelijk worden herzien.

De Nederlandse politiek
Na een – voor Nederlandse begrippen – uiterst korte formatie van 54 dagen is er een nieuw kabinet, met uiteraard een bijbehorend regeerakkoord. VVD en PvdA hebben verstrekkende maatregelen afgesproken over een relatief groot aantal controversiële onderwerpen, zoals de woningmarkt (de hypotheekrenteaftrek en de huursector), de arbeidsmarkt (met name de ontslagbescherming), de zorg en de pensioenen. Sommige maatregelen blijken onvoorziene en ongewenste effecten te hebben, met als gevolg onvrede binnen beide coalitiepartijen, met name de VVD, en onzekerheid onder de bevolking. Dat is ontzettend jammer, want men wilde met dit regeerakkoord nu juist het tegendeel bereiken door eindelijk duidelijkheid te verschaffen scheppen over onderwerpen waarvan iedereen wist dat er iets aan moest gebeuren, maar die door eerdere regeringen steeds voor zich uit waren geschoven. Dat uitstel heeft geleid tot de onzekerheid die als een van de oorzaken van de matig draaiende economie van de afgelopen jaren wordt gezien. De nieuwe coalitiepartners zijn nu druk bezig de fouten recht te zetten en hopelijk kunnen ze hun geloofwaardigheid nog enigszins redden.

De wereldeconomie gedraagt zich min of meer als verwacht…
Wij schrijven al geruime tijd dat de wereldeconomie tegen het einde van het jaar waarschijnlijk licht zal aantrekken en dat lijkt nu ook te gebeuren. De Chinese cijfers van de afgelopen week wijzen duidelijk op een crescendo: de industriële productie en de detailhandelsomzet waren in oktober hoger dan verwacht en bij beide reeksen laat de groeicurve weer een duidelijk stijgende lijn zien. De Chinese inflatie was in oktober zelf iets lager dan verwacht. Een boven verwachting hoge groei van de productie en de detailhandelsverkopen plus een lagere inflatie, dat levert een mooie combinatie op.
De gevolgen van de orkaan Sandy zijn ook de komende weken nog in de Amerikaanse cijfers merkbaar, waardoor deze lastiger te interpreteren zijn. Zo hangt de daling van het aantal aanvragen voor een werkloosheidsuitkering van afgelopen week ongetwijfeld samen met het slechte weer aan de oostkust en is er hier dus geen reden voor gejuich. Daar staat tegenover dat de sterke export in september en het gestegen consumentenvertrouwen in november erop wijzen dat de Amerikaanse economie weer vastere grond onder de voeten krijgt.

Europa en Japan blijven achter. Toch zien we in de harde cijfers voor Europa geen grote dalingen meer. Hoewel de detailhandelsomzetten in de eurozone in september met 0,2% m-o-m zijn gedaald, is er ten opzichte van september vorig jaar sprake van een kleine stijging, van -0,9% naar -0,8%. De Duitse industriële productie en orders zijn in september met respectievelijk 1,8% en 3,3% m-o-m gedaald. Ook hier is er ten opzichte van september vorig jaar sprake van stabilisatie, op respectievelijk -1,2% (was -1,3%) en -4,7% (was -4,6%). Het Japanse BBP kromp in het derde kwartaal met 0,9% (k-o-k).

… maar divergentie op twee gebieden baart me zorgen
Op één van deze divergenties ben ik hier vorige week al ingegaan. Waar de Amerikaanse economie vooruit lijkt te gaan en de conjunctuur in de grootste opkomende landen het dieptepunt voorbij is, blijven de economieën van Europa en Japan kwakkelen. Een dergelijke uiteenlopende ontwikkeling duurt meestal niet lang.

Een tweede divergentie zien we in de VS zelf, waar de arbeidsmarkt duidelijk aantrekt, terwijl de bedrijven maar niet willen investeren. Analisten die zich afvragen waarom de investeringen de laatste tijd zo tegenvallen, wijten het aan de fiscal cliff. Als die afgewend kan worden, en dat is maar zeer de vraag, dan zou er een inhaalslag van bedrijfsinvesteringen ontstaan. Volgens andere analisten is de arbeidsmarkt helemaal niet zo gunstig als gedacht. Dat lijkt mij onjuist. De recente bijstellingen van de werkgelegenheidscijfers waren allemaal positief, wat typisch is voor een omslagpunt. Bovendien blijkt uit de household survey dat de werkgelegenheid sterk groeit. Die enquête mag dan meer schommelingen vertonen dan de vaker aangehaalde establishment survey, de eerste blijkt een zeer nuttige index voor het signaleren van wendingen en keerpunten. Verder blijkt uit de voorlopige index van de Universiteit van Michigan dat het consumentenvertrouwen op het hoogste peil staat sinds medio 2007. Het groeiende vertrouwen heeft ongetwijfeld te maken met de verbeterende woningmarkt, maar het vertrouwen zou uiteraard niet toenemen als de arbeidsmarkt slecht was. Helaas zijn er geen duidelijke aanwijzingen dat de fiscal cliff gemakkelijk afgewend kan worden omdat de politiek krachtsverhoudingen na de verkiezingen niet ingrijpend zijn veranderd. Er blijft dus sprake van negatieve risico’s en de klok tikt verder.

De komende weken worden volatiel en mogelijk zenuwslopend voor de markten. Als de fiscal cliff wordt afgewend, zullen de verbeteringen misschien doorzetten. In dat scenario komt de inhaalvraag in de VS op gang, met als gevolg een groeispurt die de rest van de wereld meetrekt, tenzij Europa erin slaagt de controle over de eurocrisis te verliezen. Als de problemen rond de Amerikaanse begroting echter onopgelost blijven en belastingverhogingen en bezuinigingen dus automatisch in werking treden, raakt de Amerikaanse economie in een recessie en sleurt ze de rest van de wereld mee. Dit zal de beurzen flink raken. Die krijgen nog grotere klappen als bovendien de spanningen in de eurozone sterk oplopen. De werkelijke ontwikkelingen zullen waarschijnlijk wel ergens in het midden uitkomen.

 

Dit is de tekst van de Macro Weekly – zie ook www.abnamro.nl/economischbureau
Mocht u deze publicatie altijd in uw mailbox willen ontvangen, kunt u zich aanmelden via

https://www.abnamro.nl/nl/zakelijk/visie/nieuwsbrief/f_abonneren.html

Geef een reactie