De eurozone (eindelijk?) op zoek naar balans

De afgelopen week wordt misschien een mijlpaal in de eurocrisis. De Europese Commissie strijkt haar hand over het hart voor Spanje. Dat land mist de begrotingsdoelstellingen voor dit jaar en voor volgend jaar, maar omdat het al zo zijn best heeft gedaan, eist de Commissie geen verdere maatregelen om de begrotingstekorten verder te verminderen. Eerder is al duidelijk geworden dat Griekenland extra tijd wordt gegund.

Het lijkt mij een verstandige aanpak. Ik ben bepaald geen Keynesiaan, maar het op orde brengen van de overheidsfinanciën moet je met zorg doen. Bovendien moet je het vooral zien als een onderdeel van alle maatregelen die nodig zijn om de huidige problemen effectief aan te pakken. De problemen zijn complex en er zijn wat economen “negative feedback loops” noemen. Dat wil zeggen dat je met oplossingen op het ene terrein misschien juist problemen op een ander verergert.

De problematiek waarmee we worstelen moet worden aangepakt met maatregelen op diverse terreinen:

  • de overheidsfinanciën moeten op orde worden gebracht,
  • structurele hervormingen moeten de groeidynamiek verbeteren,
  • de financiële stabiliteit moet worden gewaarborgd of hersteld door de banken te versterken,
  • waar nodig moet schuldsanering worden toegepast, en
  • het monetaire beleid moet zoveel mogelijk de economische groei op korte termijn ondersteunen.

Waar het nu vooral om gaat, is dat men een goede balans vindt tussen deze gebieden. In mijn optiek hebben de beleidsmakers in de VS die balans heel redelijk gevonden. In Europa is dat veel minder gelukt. Natuurlijk waren de overheidsfinanciën in de perifere landen compleet uit het lood geslagen. Maar deze landen zijn vervolgens tot zulke draconische bezuinigingen gedwongen dat er een enorme hoeveelheid leed is veroorzaakt en het draagvlak voor het beleid ernstig is verzwakt. De recessie en depressie die het gevolg is geweest heeft de financiële stabiliteit weer ondermijnd enzovoorts. Volgens de Fiscal Monitor van het IMF van een maand geleden slaat het zogeheten “cyclically adjusted primary” begrotingstekort van Griekenland om van 13,1% BBP in 2009 naar een overschot van 0,9% in 2012. Zo’n omslag in drie jaar tijd is enorm. In Spanje en Portugal verbetert dit saldo met 6 tot 8 procentpunten over deze periode. Ter vergelijking, bij ons verbetert het saldo ook: met 1,7%! En dan denken wij dat er wordt bezuinigd…

Als je de VS met Europa vergelijkt op de gebieden die ik heb aangegeven, valt het op dat:

  • De VS brengt het overheidstekort ook terug, maar minder snel;
  • In de VS is de problematiek van de banken effectiever aangepakt en zij staan er inmiddels heel redelijk voor
  • Het monetaire beleid in de VS is ruimer

Het wordt tijd om de lessen uit deze vergelijking te trekken. Door coulance te tonen met Spanje lijkt de Commissie dat te begrijpen. Dat stemt optimistisch.
Natuurlijk, natuurlijk, het pad van tekortreductie en voortgaande hervormingen van de economie mag niet worden verlaten, er moet druk blijven. Maar laten we de gewone Griek, Spanjaard, Portugees en Ier niet dooddrukken.

Geef een reactie