Conjunctuurverbetering zit eraan te komen

Wij beweren al een tijdje dat de wereldeconomie op korte termijn een bescheiden verbetering moet laten zien. Die verbetering lijkt er nu aan te komen en daar zijn waarschijnlijk meerdere oorzaken voor. Door het herstel van de olieprijzen is aan de daling van de investeringen in deze sector een einde gekomen. Dit is van belang, want de energiesector is zeer kapitaalintensief. Verder heeft de stijging van de olieprijzen (nog) geen grote negatieve gevolgen voor de consumptieve bestedingen gehad. Bovendien lijken de maatregelen in China om de groeivertraging van de binnenlandse economie te remmen, te werken en is de omslag in de Amerikaanse voorraadcyclus bereikt. Natuurlijk hebben ook de lage kredietkosten en de centrale banken een rol gespeeld. De obligatierentes stijgen weliswaar, maar het gemiddelde voor dit jaar is lager dan vorig jaar en kredietkosten werken altijd met vertraging door in de economie. In de VS en de eurozone (Duitsland, om precies te zetten) ligt de gemiddelde rente op tienjaarsobligaties dit jaar zo’n 40 bp onder die van vorig jaar.

Ook de inkoopmanagersindices (PMI’s) van Markit, die het ondernemersvertrouwen meten, wijzen op een conjunctuurverbetering. De PMI’s zijn in de eurozone en met name in de VS gestegen. De PMI voor de verwerkende industrie in de eurozone gaf ten opzichte van oktober een bescheiden stijging te zien, maar bereikte wel de hoogste stand sinds begin 2014. De PMI voor de dienstensector is in november sterk gestegen. Deze indicator was in de loop van het jaar geleidelijk gedaald, maar heeft in oktober en november het verlies vrijwel volledig goedgemaakt.

grafiek1

Ook in de VS is het ondernemersvertrouwen in de verwerkende industrie gestegen. De Markit PMI steeg van 53,4 in oktober naar 53,9 in november, de hoogste stand in ruim een jaar.

Het vertrouwen onder Amerikaanse consumenten nam in november eveneens toe. De stijgende verkoop van bestaande woningen in de VS zette in oktober door en bereikte het hoogste niveau sinds 2007. Ook met de orders voor duurzame goederen ging het in oktober goed.

grafiek2

Het ziet er dus al met al naar uit dat de wereldeconomie in een redelijk tempo groeit en dat de groei in sommige sectoren aan vaart wint. Dit sluit aan bij de opvatting die wij al enige tijd huldigen. De komende weken worden interessant. Eerst is er het referendum in Italië (4 december), dat voor hernieuwde druk op de financiële markten in de eurozone kan zorgen. Kort daarop (8 december) houdt de ECB een beleidsvergadering, waarop zij naar verwachting bekend zal maken dat het opkoopprogramma voor activa met enkele aanpassingen wordt verlengd. Later die maand (14 december) vergadert de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve), die waarschijnlijk de rente met een kwart punt verhoogt. Monetaire beleids­maatregelen kunnen opschudding op de financiële markten veroorzaken, maar de besluiten die de komende maand worden genomen, worden al in brede kring verwacht. Tenzij deze besluiten vergezeld gaan van onverwacht commentaar zal de markt waarschijnlijk gematigd reageren.

Zie volgend artikel voor een uitgebreidere en gedetailleerdere analyse van de vooruitzichten voor de wereldeconomie in 2017 en 2018.